ናይ ዓሊ ዓብዱ ምርሕራሕ ንቡርን ዝጸነሐን ምኻኑ ተገሊጹ !

ዓሊ ዓብዱ – ኦፐረተር ፡ ምክትል ኣቦ ወንበር ሃ.ማ.መ.ተ.ኤ ዳሓር ድማ ሚንስተር ሚንስትሪ ዜና ኮይኑ ዝገልገለ ፡ ካብ ዝሓለፈ 2 ቅነ ጀሚሩ ኣብ ካናዳ ፖሎቲካዊ ዑቅባ ከም ዝሓተተ ኣሰና ፋዉንደሽን ድሕሪ ምሕባራ ፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ፡ ኣብ ደገፍቲ ህግደፍ ድማ ብፍላይ ከቢድ ሻቅሎት ፈጢሩ ኣሎ ።ተመራመርቲ ታሪኽን ኪኢላታት ስነ – ሕብረተሰብን ግና ናይ ዓሊ ዓብዱ ምርሕራሕ (Defection) ምንም ዘሻቅል ዘይብሉ ኣዝዩ ንቡርን ኣብ ታሪኽ ደቂ-ሰብ ድማ ተራ ተርእዮ ምኻኑን  ገሊጾም ።

እቶም ሊቃዉንቲ ናይ ዓሊ ዓብዱ ምርሕራሕ ምርኩስ ብምግባር ክዛረቡ ከለዉ – ደቂ ሰባት ካብ እኒ እኒ ጀሚሮም እንዳራሕረሑን እንዳተረሓረሑን  ኣብዚ ናይ ሕጂ ስልጣነ ከምዝበጽሑ ብምርዳእ – ምርሕራሕ(Defection) ቅድምን ድሕርን ልደተ ክርስቶስ ዝነበረን ብሕጂ’ዉን ንሓዋሩ ዝነብር ምኻኑን ሓቢሮም ።ብተወሳኺ ምርሕራሕ  ወላ ኣብ እንስሳታትን ስርዓተ ጻሓይን ከዋኽብትን ፡ ኣብ ከሚካላዉን ባይሎጂካዉን ምዕባለትት ወዲ-ሰብ ፡ ኣብ ዕዳጋ ፡ ኣብ ማሕበርዊን ዜቤታዉን ዝምድናታት ዝረአ ምኻኑ ኣስፊሖም ገሊጾም ።

እቶም ሊቃዉንቲ ንፕሎቲካዊ ምርሕራሕ ከም ኣብነት ወሲዶም ክዛረቡ ከለዉ ደቂ ሰብ ኣብ ዝነብርሉ ከባቢ ወይ ሃገር ፕሎቲካዊ ዘይ ምቅዳዉ ምስዝገጥሞም ንምርሕራሕ ከም መዋጽኦ ከምዝወስድዎ ብምርዳእ – ኣብ ብምልኪ ዝግዛኣ ሃገራት ብሰፊሑ ዝረአ ምኻኑ ናይ ሸክስፐር ዛንታ ” ጁለስ ቀሳር ‘ ከም ኣብነት ብምጥቃስ ገሊጾም ።ሽሕ እካ ፖሎቲካዊ ምርሕራሕ ካብ ጥንታዉያን ነገስታት ጀመሩ እንተነበረ ድሕሪ 1ይን 2ይን ኩናት ዓለም ግን ብዓይነቱን ብዝሑን ፍሉይ እንዳኾነ ከምዝመጸ ድማ እቶም ሊቃዉንቲ ኣረዲኦም ።

AliAbdu

ሓደ ራሕራሒ ናብ ካልእ ሃገር ክዕቆብ እንተኾይኑ ግድን ንጽጥታዊ ሃገፋት ናይታ ዝራሕራሓ ሃገር ወይ ወገን  ታኣፋፊ ምስጢር ክምጡ ስለ ዝገድድ – ብፍላይ ወትሃደራዉን ፖሎቲካዉን ምትፍናንን ኣብ ዘለወን ሃገራት ብሓድሕድ ዝታባባዕ ተግባር ምኻኑ ድማ ኣብሪሆም ።

ሓደ ካብቲ ኣብ ታሪኽ ናይ 20 ክ.ዘ ፍሉይ ምርሕራሕ ተባሂሉ ዝዝከር ናይ ሰቨትላና ኣሊሉየቫ ምኻኑ ድማ ገሊጾም ።ሰቨትላና ኣሊሉየቫ ሓንትን እንኮን ጓሉ ነቲ ን ሩሲያ ብጭኮና ዝመራሓ ጆሰፍ ስታሊን እያ ።1 ዓመት ድሕሪ ሞት ሰብኣያ  ማለት ኣብ 1967 ካብ ህንዲ ናብ ኣመሪካ ብምእታዉ ዑቅባ ድሕሪ ምሕታታ  ብተሎ ነቲ ናይ ሃገራ ኮሚንስታዊ መንግስቲ ኣብ ምቅላዕን ሙውቃስን ከምዝኣተወት ይፍለጥ ።

ብተመሳሳሊ ፡ ኣብ ቅድምን ኣዋንን ዝሑል ኩናት ካብቲ ብምብራቃዊ ደምበ ዝፍለጥ ዝነበረ ምብራቅ ኣውሮፓ ናብ ምዕራባዊ ደምበ ዝራሕሩሑ – ሰብ ዝና ፡ ጻሓፍን ገጠምትን ፡ ጋዘጠኛታት ፡ ፖሎቲካዉያንን ደፕሎማሳኛታትን ፡ ናይ ጽጥታ መኮነናታትን ኣባላትን ብዓሰርተታት ከምዝቁጸሩ- ነቲ ምርሕራሕ ንምዕጋት መንድቅ በርሊን ከም ዝተነድቀ – ገና ክሳብ ሕጂ’ዉን ምርሕራሕ ደው ከምዘይበለ እቶም ሊቃዉንቲ ኣረዲኦም ።

ከም እኒ ሩስያ  ፡ ኢራን፡ ኩባ ፡ ቻይና ፡ ሰሜን ኮርያ ፡ በርማ ፡ ቨትናምን ሃገራት ኣፍሪቃ( ብፍላይ ኤርትራ)  ፡ እተን ዝበዘሐ ዋሕዚ ራሕራሕቲ ዝራኣየለን ሃገራት ምኻነን ዝገለጹ እቶም ሊቃዉንቲ ፡ ኣመሪካን ካልኦት ሃገራት ምዕራብን ዉን ግድያት ራሕራሕቲ ካብ ምኻን ከምዘይዳሓና- ኣብ ኩናት ቨትናም ኮርያን ንዝተራኣያ ኣብያን ምክናብን ወትሃደራት ከም ኣብነት ጠቂሶም ።ስሜን ኮርያን ኤርትራን እተን ንስድራቤት ራሕራሕቲ ሲኦል ዝኾና ሃገራት ዓለም ከም ዝኾና ድማ እቶም ሊቃዉንቲ ሓቢሮም ።

ኣብ ኤርትራ ምርሕራሕ ነዊሕ ታሪኽ ክህልዎ ከምዝኽእል ዝገመቱ እቶም ሊቃዉንቲ – ዓሚቅ መጽናዕትን ምርምርን  ከምዘድልዮ –  ብግሎም እኳ ዳህሳሳዊ ምርምር ይገብሩ  እንተሃሉዉ  ቀጻሊ ገንዘባዊ ሕጽረት ከም ዝገጥምም ብምግላጽ  መንግስትን ገበርቲ ሰናይ ትካላትን ገንዘባዊ ሓገዝ  ክገብራሎም ሞራላዉ ሓላፍነት ከም ዘለወን ኣትሪሮም ተማሕጸኖም ።

ካብቲ  ዛገት ተገይሩ ዘሎ ድህሳሳዊ መጽናዕቲ  -ኤርትራ ኣብ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ – ሕጂ ድማ ኣብ ጮካኒ ምልኪ ትርከብ ብምህላዋ – ኣብ ዓለም ዝላዓለ ናይ ራሕርሓቲ ብዝሒ ዘለዋ ሃገር ኮይና ከምዘላ ነቲ ዛጊት ክሳብ ሕጂ ተኸዊሉ ዝጸነሐ ሓቂ ናብ ቅርዓት ኣዉጺኦሞ ኣሎዉ ።

ናይ 40ታትን 50ታትን ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ እልቢ ብዘይብሉ ናይ ፖሎቲካ ምርሕራሕ ዝተራኣየሉ ከምዝነበረን ናይ ኢድሪስ ማሓመድ ኣደም – ፈለማ ፕረዝደንት ባይቶ ምምሕዳር ኤርትራ ዝነበረ – ጸኒሑ ሓደ ካብ መስረትን ሓለፍትን ተ.ሓ.ኤ ንምኻን ዝበቀዐ ድማ ከም ኣብነት ጠቂሶሞ ኣሎዉ ። ናይ ተድላ ባይሩን ናብ ተ.ሓ.ኤ ምስላፍ ሕሉፍ ናይ ፖሎቲካ ምርሕራሕ ምንባሩ ዝገለጹ እቶም ሊቃዉንቲ ፡ ዘበነ-ክፍልታት ብሓፈሻ- እቲ ድሕሪኡ ዝሳዓበ መድረኻት ድማ ብፍላይ ፍሩይ ኣብነታት ናይ ፖሎቲካዊ ምርሕራሕ ምኻኑ ብምግላጽ – ናይ ኢሰያስ ኣፎርቂ ካብ ተ.ሓ.ኤ ምፍንጫል – ፖሎቲካዊ ምርሕራሕ ካብ ፍሉይ ናብ ተራ ትርእዮ ኮይኑ ክቅጽል ዝገበረት ናይ ታሪኽ ፍጻመ ምኻና ድማ እቶም ሊቃዉንቲ ተንቲኖም ።

ድሕሪ ናጽነት ፖሎቲካዊ ምርሕራሕ ኣብ ዉሻጠ ህ.ግ.ሓ.ኤ ወይ ህግደፍ ከም ፋሽን ከምዝተወሰድን  ፡ ብሓሳብን ኣካልን ምግላል ድማ ከምዝገነነ እቶም ሊቃዉንቲ ኣረዲኦም ።ፕረዝደንት ኢሰያስ ካብ ፖሎቲካዊ መስመርን ፕሮግራማትን ህግሓኤ ብመንፈስን ተግባርን ካብ ዝርሕርሕ ሓየለ ከምዝኾነን ከም ሳዕቤኑ ድማ ኣብቲ ሰልፍን መንግስትን ገዚፍ ናይ ኣራኣእያ ፍልልይ ከምዝተኸሰተ እቶም ሊቃዉንቲ ኣብሪሆም ።

እዚ ፋሽን እዚ  ወላ ናብ ናይ ተቃዉሞ ደምበ ብምልሓሙ – ወልቀሰባት ይኹን ወድባት ወገንን መትከልን ክቀያይሩ ከምዝራኣዩ ብሰንኩ ድማ ሃገር ዘድሕን ለውጢ ኣብ ምፍጣር ሲ ይትረፍ ንገዛኣ ርእሶም እካ ክልዉጡ ከምዝበኾሩ እቶም ሊቃወንቲ ተንቲኖም ።

ብተወሳኺ ፡ ኩናት ኢትዮ-ኤርትራ ንፖሎቲካዊ ርሕራሐ ዘጋደደ ፖሎቲካዊ ምንቅጥቅጥ ስለ ዘስዓበ – ቆልዑን ሽማግለን ፡ ሰብኡትን ኣንስትን ፡ ተጋደልትን በርጌስን ፡ ተራን ሓላፍን ፡ ተማሃሮን መምሃራንን ፡ ስነጥበባዉያንን ጋዜጠኛታትን ፡ ሓካይምን ዶክተራትን ፡ ነጋዶን ሸቃሎን ፡ ሰበስላጣናትን ዲፕሎማሰኛታትን. . .ነቲ ስርዓት ራሕሪሖም ኣብ ካልኦት ሃገራት ፖሎቲካዊ ዑቅባ ክሓቱ ተቀሲቦም ከምዘለዉ ድማ እቶም ሊቃዉንቲ ጋሂኦም ገሊጾም ።ብገምጋም ልዕሊ 26% ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ፍቆዱኡ ሃገራት ዓለም ፖሎቲካዊ ዑቅባ ረኺቡ ምህላዉ ንጸብጻብ UNHCR ብምጥቃስ ድማ እቲ ኩነታት ኣዝዩ ኣታሓሳሳቢ  ምኻኑ ገሊጾም ።

ብምሰረት መግለጺ ናይቶም ሊቃዉንቲ ፡ እቶም  ንስርዓት ህግድፍ ራሕሪሖም በብ ዝረኸብዎ መገዲ ዝስደዱ ዘሉዉ ኤርትራውያን  ግዳያት ከተርቲ ፡ ጭዉያን መቅተልትን ይኾኑ ምህላዎምን ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕርን ሲናን ዝመቱ ከም ዘሎዉን ብምግላጽ ፡ መንግስቲ  ሃለዋት ዜጋታቱ ናይ ምክትታል ሓላፍነት ከምዘሎዎ ኣዘኻኺሮም ።

ብዓይነት ክረአ እንከሎ ፡ ነቶም ምቁጻሮም ዘጸግም ሙሁራት ፡መምሃራንን ሞያተኛታትን ጎሲኻ  – ኣብዘን ዝሓለፋ 10 ዓመታት ጥራይ 25 ተጻወቲ ኩዑሶ እግሪ – 10ታት ኣትለት – 10ታት ጋዜጠኛታት -10ታት ደረፍቲ ፡ ምዙቀኛታት ፡ ጻሓፍቲ ፡ ገጠምቲ ፡ ተዋሳእትን ሳኣልትን ዝርከብዎም ስነጥ-በባዉያን -10ታት ዶክተራትን ኣማኢት ሰብ ሞያ ሕክምናን -10ታት ኣምባሰደራትን መንግስታዉያን ሉኡኻትን ፖሎቲካዊ ርሕራሐ ከም ዝፈጸሙ ድማ እቶም ሊቃዉንቲ ኣቃሊዖም ። ሓይሊ ባሕሪ ን5 ግዜ ናይ ጉጅለ ርሕራሐ ከምዝተራየሉ ብሰንኩ ድማ እቲ ኣሃዱ ናብ ድስካለ ወሪዱ ምህላዉን – እቲ ብኣባላት ሓይሊ ኣየር ዝፍጸም ተመሳሳሊ ምስላም’ዉን ነቲ ኣሃዱ ናብ ፍጹም ድስከላ ኣብጺሑዎ ከምዘሎ እቶም ሊቃዉንቲ ኣረደኦም ።

ኣብ መወዳእታ ፡ እቶም ሊቃዉንቲ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ፡ ፕረዝደንት ፡ ህግደፍ ፡ ተቃወምቲ ፡ ማዕከናት ዜናን ግዱሳት ዜጋታትን – ዓሊ ዓብዱ ኣበይ ነጠበ ኢሎም ካብ ዝጭነቁ ፡  ምስጋና ተከስተ ኣበይ ኣላ ኢሎም እንተዝሓቱ ነታ ሃገር ዝሓይሽ ምኻኑ ብምግላጽ – ክሳብ ኣብ ኤርትራ  ስርዓተ-ቅዋም ነጊሱ – ፍትሕን ሓርነትን ዘይተተኽለ  – ኣብ 2013 ፖሎቲካዊ ርሕራሐ ናይ ላዕሎዎት ሰብ -ስላጣናት ብዝሓየል ክቅጽል ከምዝኾነ  ገሊጾም ።

ሰስናዩ !

Advertisements

About habtomkid

I love to think and write about Freedom ,Love ,Friendship and Art
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

2 Responses to ናይ ዓሊ ዓብዱ ምርሕራሕ ንቡርን ዝጸነሐን ምኻኑ ተገሊጹ !

  1. ቴድ says:

    ምስጋና ተኸስተ ሃሃሃሃ…. ኣዝዩ ዝድነቕ ጽሑፍ!!

Leave a Reply to ቴድ Cancel reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s