ነልሰን ማንደላ 94 ዓመት ኣብ ነዊሕ ጉዕዞ ንሓርነት

”ሓርነት ፡ ካልኦት ብሓርነት ክነብሩ ብዘክብር መገዲ ምንባር እምበር ምቑሕ ምስባር ማለት ኣይኮነን!”  ነልሰን ማንደላ

ቅድሚ 94  ዓመት ፡  ልክዕ  ከምዛ  ሎሚ ኣብ  ኣዉራጃ ትራናስኪ  ኣብ እትርከብ  ንእሽቶ   ደቡብ ኣፍሪቃዊት ቁሸት ተወሊዱ ። ኣቡኡ  መራሒ  ናይቶም ተዛረብቲ ቃንቓ  ሆሳ  ዝኾኑ  ቀቢላ  ተምቡ  ብምንባሩ  ፡ እቲ  ዳሓር  እናተረረ  ዝኸደ  መገዲ  ሂወቱ ፡ ኣብ  ምፍላሙ  ልስሉስን  ሉእላዉን እዩ ነይሩ ። ናይ ሉኡላን ቁልዕነቱ ከየስጠማቀረ ግዳ ኣቡኡ ሽመቱን ሃብቱን  ብገዛቲ  ምምሕዳር  ስለ ዝተገፈፈ ፡ ገና ብህጻኑ  ካብ   ስድሩኡ  ተነጺሉ   ምስ  ኣዝማዱ  ንኽዓቢ ካብ መበቆላዊት ዓዱ ንሰመን   ርሒቃ ናብ  እትርከብ   ገጠር ብኣዲኡ  ተወሰደ ።ካብ  ስድራቤቱ ቀዳማይ  ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝረኸበ ብምኻን ድማ ናይ መባእታ ትምህርቱ ኣብታ ገጠር ጀመረ ።

ወዲ 9 ዓመት እንከሎ ኣቡኡ ብምማቱ  ናይ ምዕባዩ  ሓላፍነት  እቲ ናይ ኣቡኡ ሽመት ብሓደራ ዝተቀበለ ፈታዊ ስድራቤቱ ተረከበ ። ካብቲ ግዜ እቲ  ጀመሩ  ድማ ብመንፈሱ ፡ ምእንቲ  ሓርነቱን  ሓርነት  ህዝቡን  ከቢድን  ነዊሕን  መገሻ  ኣንቀደ ፡  ነልሰን ማንደላ !

ነልሰን   ዝብል  ስም  ብመምህሩ  እያ ተዋሂባቶ ። እምበር ስድሩኡስ  ሮሊህላህላ   እዮም  ኢሎሞ ዝነበሩ ።ብቃንቓ ሆሳ ‘ ሮሊህላህላ’  ጨንፈር ገረብ ምቅራጽ ከስምዕ እንከሎ ፡ ዙዉቱር ትርጉሙ ግን  ‘ ህዉከተኛ ‘ ማለት’ዩ ። እዚ ሆሳዊ ትርጉም ናይ መበቆላዊ ስሙ  ብዓይኒ ናይቶም  ንዶቡብ ኣፍሪቃ ብሰይፊ ኣፓርታይድ  ዝጠብሑዋ ዝነበሩ  ጻዓዱ ገዛእቲ  ፡” ስም ይመርሕ ጥዋፍ የብር ” እዩ ።  ብዓይኒ ዓለምን ብሓፈሻ ፡ ብዓይኒ ኣፍሪቃን ደቡብ ኣፍሪቃዉያንን ግና  እዚ ሆስዊ ትርጉም  ብግልብጡ እዩ ። ነልሰን ማንደላ  ንሓቂ ፡ ንሓርነት ፡ንፍትሒ ፡ንማዕርነት  ዝጨደረ ፡ ጸሊምን  ጻዕዳን ኢላ ዘይትፈላሊ  ዶቡብ ኣፍሪቃ  ንምፍጣር ልዕሊ  60 ዓመት  ብዘይምሕላል  ዝተቃለሰ  ሓርበኛ’ዩ።

ልዕሊ 27 ዓመት ካብ ሂወቱ ኣብ ማሓዩር  ዘሕለፈ ነልሰን ማንደላ ፡ ኣንጻር እቲ  ብኽፋኣት ደቂ ሰባት ዝወረዶ ኣሰቃቂ ግፍዒ ፡ ንዓለም ፈቃር ፡ ሓዳግ ፡ ቅኑዕን ሰለማዉን ምኻኑ እዩ ኣርእይዋ ። ኣብ  ሸላ ደሰት ሮበን ልዕሊ 18 ዓመት ንዘሕለፎ  ናይ ከቢድ ዕዮን ማሓይሩን ሂወት ብምዝካር ጥራይ ፡ ኽሳብ ክንደይ ሓዳግ ፡ ገዳፍ ፡ ፈቃርን  ለባምን ምኻኑ ትርዳእ እሞ መመልስካ ተኽብሮን ተድንቆን ፡ ነቲ ቃንዙኡ ሓቢኡ ወትሩ ፍሽኽ ዝብል ነልሰን ማንደላ ።

ኣብ ለካቲት 1990 Frederik Willem de Klerk ምፍታሕ ናይቲ  ንሓርነት ህዝቡ ብልዙብን ሓራቅንን ኣገባብ ዝተቓለሰ ነልሰን ማንደላ  ከበስር እንከሎ ፡  ዓለም ነቲ ሓድሽ ክስተት ብሃንቆዉታ ትካታቶሎ ምንባራ ፍሉጥ እዩ። ማንደላ ድማ በቲ ድሕሪ ካብ ቤትማሰርቲ ምፍትሑ  ዝረኸቦ  ዝናን ጣቂዕትን ሰኺሩ ካብቲ  ንልዕሊ  60 ዓመት  ከም መርሓ ሂወቱ ዝገበሮ መትከላት ፈንከት ኣይበለን ።  እምበሺ ፈቃር ፡ ሓዳግን  ፍትሓዉን  እዩ  ዝኾነ  ።

ኣብ  10 ግንቦት 1994 ቀዳማይ  ጸለም ፕረዝደንድት ደቡብ ኣፍሪቃ ኮይኑ ስልጣን ካብቲ  ካብ እስሩቤት ንክላቀቅ ዝወሰነ ፍረደሪክ  ደ ክለርክ ምስ ተቀበለ ፡ ነታ ብሕብሪ ቆርበት ተጋማሚዓ  ዝነበረት ሃገሩ  ንከሐብር እዩ ተጋይዩ ። ዘይከም ኣፍሪቃዉያን ተቃለስቲ  ዝገብሩዎ ድማ  ነቶም ገዛእቱ ነበር ክጻረፍን ሕነ ክፈድን ኣይመረጸን ።” ዓለታዊ  ኣፋላላይ ፡ ካብ ጻዕዳ ይምጻእ  ካብ ጸለም ባርባራዊ ስለዝኾነ ኣይየፍቅድን እየ ” እናበለ ድማ ፡ ንሃገሩ ንሑሉፋ ይቅረ ኢላ  ምስ ገዛእ ርእሳ  ዕርቂ  ንክትገብር ደፋፊእዋ ። በዚ ድግነቱ ድማ ፡ ንህዝቢ ዓለም ብሓፈሻ ፡ ነቶም ድሕሪ ከቢድ መስዋእቲ  ዝጋታቶም ንሃገሮም ናጻ ዝገበሩ  እሞ፡ በትረ ስልጣን ምስ ሓዙ ፡ ኣብ ሚድያን   መጋባእያን  እናወጹ  ንጎይቶትን ገዛትን ሃገራቶም ነበር ካብ ምጽራፍን  ምንዋርን  ዘይሓልፍ ፡ ቁምነገር ዘይገበሩ  መርሕቲ ኣፍሪቃ ፡ ናይ ሕድገት ኣብነትን መምህርን  ኮይኑ ።

ነልሰን ማንደላ ነቲ ብጮቆንቱ ኣብ  ዉልቃዊ ሂወቱ ዝወረዶ  ዘይፍትሓዉን  ኢሰብኣዉን  ስቅያት ይቅረ ኢሉ ፡ ንበደሎም ሓዲጉ ምስኦም ንክሰርሕ ፍቃደኛ እንተዘይኮዉን  እዚ ረኪብዎ ዘሎ ክብሪ ኣምበይ ምተጋናጸፎን  ። ንሱ  ግን  እንታይ   የዐውቶ ኣምእዚዩ  ስለዝፈልጥ  ሕድገት እቲ ዝበለጸን እንኮን  ናብ ሰላምን ምዕባለን  ዝወስድ መንገዲ ምኽኑ ገና ኣብ ደሲት ሮበን  እንከሎ እዩ ተረዲኡ ። ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ዓለምና ድማ ዘይቅድመ-ኩነታዊ  ሕድገት  ዝገበረ  መራሒ ኮይኑ ይርከብ ።

”ምስ ጸላኢኻ ዕርቂ ኢንተደሊኻ ፡ ምስኡ ንምስራሕ ፍቃደኛ ክትከዉን ይግባእ ። ድሕሪ እዚ ጸላኢኻ  ዘይኮነ መሻርኽትኻ  ክኾዉን እዩ ”

ነልሰን ማንደላ  94 ዓመት ፡ ናይ ዉልቁን ህዝቡን ሓርነት ኣብ ምድላይ ፡ ነዊሕን ኣጸጋምን ጉዕዞ  ዝተጋዓዘ ፡ ኣብ ክልተ ክፍላተ ዘመን ( 20ን 21ን) ጸላዉን ኣነቃቃሕን ስም ዘጥረየ ሰብ እዩ ።ወላ እካ ኣብ  ሰነ 2004 ካብ ህዝባዊ መድረኽ ብወግዒ ፡ እነተተሰናበተ  ገና ግን ምእንተ ሓርነት ፡ ፍትሒ ፡ መሰልን ዜጋታቱን ዓለምን  ካብ  ምቅላስ ኣይቦኸረን ። ከምቀደሙ ድማ  ሰዓት 4፡30 ናይ ንግሆ እናተንሰአ ነቲ  ኣብ  1999 ድሕሪ ካብ ፖሎቲካዊ ሂወት ንሓዋሩ ምእላዩ  ዝመስረቶ  ማንደላ ፋዉንደሽን  ዝብሃል ናይ ግብረሰናይ ትካሉ ዝኸዉን ገንዘብ ኣብ  ምእካብን ፡  ፍቆዶ ገጠራት ማሕበራዊ ኣጎልጉለት  ኣብ ምጥያስን ተኸቲቱ ኣሎ ። ብተወሳኺ ‘ዉን  ፡ Nelson Mandela’s Favorite African Folktales  ፡  The Struggle is my Life ፡ No Easy Walk to Freedom, Nelson Mandela ዝብላ  መጽሓፍቲ  ናብ  ኣንበብቲ  ኣብቂዑ  ይርከብ ።

ነልሰን ማንደላ ከም ጻማ  ናይቲ  ንዓለምና  ዘበርከተላ  ናይ  ሓርነት  ፡ ፍትሒ ፡ ሓቂ ፡ ሕድገትን ፍቅርን ሂወት ፡ ነቲ  ኣብ1993 ዝተሸለሞ  ናይ ሰላም ኖበል ሓዊስካ ፡ ልዕሊ 250 ንሻናት  ብምሽላም  መዘና  ዘይረኸበ ብሉጽ ሰብ እዩ ። ብዘይካ እዚ ፡ ካብ 50 ዩኒቨርስቲታት  ናይ ክብሪ  ዶክትረይት ማዕርግ ክብርከተሉ እንከሎ  ፡ ሓደ ካብቶም ዉሑዳት  ብሂወቱ  እንከሎ   ካብ   ካናዳ   ናይ ክብሪ ዜግነት ክቅበል ዝኻለ ኣዩ ። ካብ ሩስያን ቱርክን እዉን  ፍሉይ ዝብልኦ ስልማት ሰላም ከምዝተቀበለ  ይፍለጥ ።

ብመሰረት ዉዱብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ  ናይ 2009  ዋዕልኡ  ዝወሰኖ ፡ ሎሚ 18 ሓምለ  ኣህጉራዊት  ማዓልቲ  ነልሰን ማንደላ እያ ። በዛ ማዓልቲ  እዚኣ ድማ ኽሉና  ብዛዕባ  ሰናይ ክንሓስብን ፡ ሰናይ ንምፍጣር  እንጽዕተላን ክብርቲ  ማዓልቲ እያ ።

ጽልእን ቅርሕንትን ኣወጊድና ፡ ኣፍልልይትና ከይጠመትና መታን ናይ ኩሉና ጽቡቅ  ብቅንዕና  ክንዓዪ  እተዛኻኽረና ዕለት እያ ። ንጽልኢ ብጽልኢ ፡ ንበደል ብበደል ፡ ንሕሰም ብሕሰም ፡ ንጭኮና ብጭኮና ፡  ንኸይንምልስ  ኣትምዕደና ዕለተ ምዉላድ   ናይቲ  ንጸላእቱ  ብምፍቃር  ኣብ ሃገሩ ዕርቂ  ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ተስፋ  ፡ ንዓለም  ድማ  ምክብባር  ዝማሃረ  ኣፍሪቃዊ ኣቦ እያ  ።

ካብ ጥቕስታት ነልሰን ማንደላ  !

ሓርነት ፡ ካልኦት ብሓርነት ክነብሩ ብዘክብር መገዲ ምንባር እምበር ምቑሕ ምስባር ማለት ኣይኮነን!

ኩሉ ነገር ክሳብ ዘይ ተሰረሐ ፡ ዘይካኣል ይመስል !

ሓደ ጎቦ ምስ ተገርካ ፡ ብዙሓት ዝትገሩ  ጎቦ  ከምዝተረፉኻ  ትርዳእ !

ንዓለም ንምልዋጥ ፡ ትምህርቲ እቲ ዝበለጸ  መሳርሒ ኣዩ !

ምስ ወሽጣ ሰላም ዝገበረት ኣፍሪቃ እየ ዝሓልም !

ሓቦ ዘይምፍራሕ ማለት ዘይኮነ ፡ ንፍርሕኻ ምስዓር ምኻኑ እየ ተማሂረ ፡ እቲ ተባዕ ዝባሃል ድማ ዘይፈርሕ ዘይ ኮነ ፡ እቲ ንፍርሑ ዝስዕር እዩ !

ብዓል ኣመሪካን ኢንግሊዝን ምርጫ ከካይዳ እንከለዎ ካብ ኣፍሪቃን ኤስያን  ተዓዘብቲ ኣይዕድማን እየን ፡ ንሕና ምርጫ ኣብ ንገብረሉ ግን ታዓዘብቲ ዘይገበርኩም ይብላና !

ብዛዕባ ዶቡብ ኣፍሪቃ ሕልሚ እንተ ኣሎና ፡ ናብኡ ዝወስዳ  መንገዲ እዉን ኣሎዋ ፡ ንሰን ድማ ቅንዕናን ሕድገትን እየን !

ዓለታዊ  ኣፋላላይ ፡ ካብ ጻዕዳ ይምጻእ  ካብ ጸለም ባርባራዊ ስለዝኾነ ኣይየፍቅድን እየ!

ኣብ ዓድና ፕረዝደንት ንክትከውን ፈለማ ክትእሰር ኣሎካ !

ርሑስ ዕለተ ልደት ነቲ ብጊዜ ዘይነቅጽ ራሕሲ ፍቅርን ሕድገትን ዝፈጠረ ኣቦና ነልሰን ማንደላ !

ሰሰናዩ !

Advertisements

About habtomkid

I love to think and write about Freedom ,Love ,Friendship and Art
This entry was posted in መዝሙር ሓርነት. Bookmark the permalink.

6 Responses to ነልሰን ማንደላ 94 ዓመት ኣብ ነዊሕ ጉዕዞ ንሓርነት

  1. muller says:

    ደስ ዘብል ጽሑፍ ቀጽሎ

  2. d says:

    thanks habtoma bitaemi ena nemesgin ketsilo

  3. nebai hadghu says:

    tsubuk zntawe tarik nelson mandela
    wuhlul ateraguma dma blbi nemesgneka

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s