ባቢሎን ካብ መጽሓፍ ናብ ፊልም

”ኤርትራ ግን ሓንቲ ሓዳስ   ገና እግራ ዘይተኸለት ሃገር’ይ ። ክእለታ ከተርኢ ፡ ባዕላ ብባዕላ ክትማሓደር  ዘይትደልየሉ እንታይ እዩ . .? ” ባቢሎን

ኤርትራ  ካብ  ዝራኣየቶም ደረስቲ  ፡ ብቀሊል ቃንቓ  ዓቢ  ጉዳይ  ኣልዒሉ ፡ ህያዉያን  ጠባያት  ዝፈጠረ  ፡ ብሓይሊ  ስእለ -ኣእሙሩኡ ንኣንበብቱ   ናብቲ  ዝቀረጾ ዓለም ወሲዱ ንንቅሓቶም  ዝፍትን ፡ መሃዚ ፡ ቀራጺ ፡ ዕቱብ  ነቃፍን ሃብሮም ጻሓፍን  ኣሎ እንተኾይኑ  ዶክተር ክብራኣብ ፍረ  ጥራይ ክኸውን ኣሎዎ !

እቲ ከም  ፍሉይ  ብቅዓት ናይዚ ዓቢ  ደራሲ ኾይኑ ዝስማዕኒ ፡ እቲ ቀሊል ቕዲ ኣጸሓሕፍኡ እዩ ። ሽሕ እካ መጽሓፍቱ  ዘልዕሎኦ  ዛዕባ  ስንክስራዊ  እንተኾነ ፡ ተራ ሰብ  ኣንቢቡ ክርደአን ኣይየጸግምኦን እየን  ። በዚ ድማ ምስ ከም ባዕል  Hemingway  ዛኣመሰሉ ናይ ዓለምና ዓበይቲ ደረስቲ ከመሳስሎ ከለኹ ሓበን ይስማዓኒ ፡ ንዶክተር ክብራብ ፍረ ።

ባቢሎን ፡ ሉኡኻት ሳጥናኤል ፡ ኣታ ርስቲን ክልኦትን ኖቮላት ናይዚ ደራሲ ኸኣ ኣብ ልቢ ኣፍቀርቲ ስነ -ጽሑፍ ኤርትራ ኣብ ወርቃዊ ከብሒ ተቀሚጦም ንረኽቦም ።

ባቢሎን እታ መጽሓፍ !

ሓደ ሕጂ ብሂወት ኣሎን የሎን ዳሃዩ ዘይብለይ  ኣዝየ ዝፈትዎ  ሰብኣይ ናብቲ ኣብ ከባቢ ሰንትራል ሆተል  ዝርከብ  ብእልፊ ባራት ዘዕለቅለቀ ጎደና  እናኣመልከተ ” እዚ ባቢሎን ይባሃል ” ኢሉ ከላልየኒ ሎሚ ኮይኑ ይራኣየኒ ። ‘ባቢሎን’ እትብል ቃል ድያ ስም ፡ ቦኽሪ እዝነይ ብምንባራ ግን  ትርጉማ ንክነግረኒ ሓተትኩዎ ። እቲ ባርባ ሰብኣይ ድማ ሰንቀ ሰንቀ እናጠመተ  ከምዚ  ክብል መለሰለይ ፡

” ምድረ እኩያት  ማለት ኢዩ . . ማትሪክ እንተሓሊፍካ ሓንቲ ‘ባቢሎን’ ትባሃል  መጽሓፍ ኣላ ከበርክተልካ እየ ” በለኒ እሞ ፡ ቢኢደይ እናጎሰሰ ንማይ – ጃሕ ገጹ ከጉይየኒ ይዝክር ። የግዳስ ነታ መጽሓፍ ከም ህያብ  ዘይኮንኩ  ካብ ሓደ  ጎረበተይ ከም ልቃሕ እየ ረኺበያ ። እታ ካብ ጎረበተይ ዝተለቃሕኩዋ መጽሓፍ  ግዳ ቀዳማይ  ገጻ  ስለ ዝጠፈአ ፡ ንዕላል ናይቲ ንመስርሕ ባቢሎን  ዝህንድስ ሚስጢራዊ ጉጅለ ኣብ ፍርቁ ዘርከብኩሉ  ኮይኑ ይስማዓኒ  ። ነታ መጽሓፍ ከንብብ ዝሓደርኩዎን ክልተ ለይቲ ድማኒ ዛጊት ካብ  ዝኽረተይ ኣይሃሰሳን ዘሎዋ ። ኣብ ሳዋ እናታዓለምኩ ‘ዉን ካብ ሓደ ኣባል ብርጌድና  ፡ ሽዑ ‘ውን  ብልቃሕ  ኣንቢበያ ነይረ ።

ስለምንታይ ባቢሎን ?

ዶክተር ክብራብ ፍረ ዝድነቅ ናይ ስእለ – ኣእሙሮ ብቅዓት ከም  ዝዉንን ዳርጋ ብኹለን ኖቨላቱ ኣርእዩና እዩ ። ባቢሎን ግና ሓለፋ ኣሎዋ . . .

ባቢሎን ዝብል ስም ካብቲ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት ዝርከብ  ዛንታ  ናይ ‘ ግምቢ ባቢሎን ‘  እዩ ወሲዲዎ ዝኸዉን ዝብል ግምት ኣሎኒ ። ቀዳሞት ሰፋሮ እዛ ብላነት ፡ ሰማይ  ዝጥንቁር  ግምቢ  እናሰርሑ እንከለዉ ፡ እዝጋቢሔር ንዕዮኦም ክርኢ ወሪዱ  ነበረ ። ብተግባሮም  ስለ ዘይታሓጎሰ  ድማ  ንቃንቆኦም  ብምድብላቅ ፡ ናብ ኩሉ  ዓለም ፋሕ  ከምዘበሎም  ዘዘንቱ  ምዕራፍ  ኣብ  ኦሪት ዘፍጥረት ኣሎ ። ‘ እግዛቢሔር ቃንቃ ህዝቢ ዓለም ኣብኣ   ፋሕ ፋሕ  ስለ ዘበለ ፡ እታ ከተማ ባቢሎን ተባሃለት ‘ ዝብል ጥቅሲ ኸኣ ኣብ ምዕራፍ 11፡9 ንረክብ ።

ታሪኽ ብወገኑ እታ ከተማ   ኣብ ገማግም ኢፍራጢስ ተዶኪና  ምንባራ ይነግር ። ካቡኡ ስግር ኢሉ ‘ዉን መቦቆል ቃንቃታት ዓለም  ምኻና ይገልጸልና  እዩ ። ሓንቲ ብጸይቂን ብልሽዉናን  ዝገስረጠት ከተማ  ብባቢሎን  ምርቃሕን ፡ ንሽበራን ሕፍሽፍሽን ዊዲት ንዝኣልሙ ጉጅለታት  ባቢሎን ኢልካ  ምስያምን  ጉኑን  ምኻኑ  ድማ ንፈልጥ ኢና ።

ስለዚ ዶክተር ክብራብ ፍረ ድማ ነቶም ፡ ንመሪር ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ  ዒላሙኡ  ኣስሒቶም ፡ ነታ ካብ ሓምኹሽቲ ሰነሰለታዊ መግዛእቲ  ብሰለይ መለይ ትወጽእ ዝነበረት ኤርትራ ከርዕዱ ሰይጣናዊ ሽርሒ  ዝማሃዙ ። ን ህዝቢ ኤርትራ ፡  ነታ ሽዑ ረፍዲ ዝተቀበላ ፡ ገና ሲዒሙን ሪኡን ዘይጸገባ  ፡ ህያብ  ቡሉጻት  ደቁ ዝኾነት ናጽነት ( ብርግጽ ናጽነት ኣይጽገብን እዩ ) ካብ ሕቅፉ መንጢሎም ኣብ ርሻናት ኣዲስ ኣበባን  ዋሽግተንን  ክሓብኡ  ዝህቅኑ ዝነበሩ ጉጅለታ እዩ ባቢሎን  ዝብሎም ። እቲ ሽርሒ ድማኒ  ብትብዓት ተጋዳላይ ሳሚኤል ከም ስልጣነ  ባቢሎን  ተቀቢሩ ከምዝተርፍ ይኸዉን ።

ንታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ  እትኹልዕ ፡ንርዝነት መስዋእቲ ኣብ ቀጻልነት ኤርትራ እተንጻባርቅ ፡ ንብዶሆታት ናይታ ሓዳስ ሃገር  ድማ  ምስ ኣንበብታ  እትካታዕ ብድንቂ ኣታሃናንጻ  ገጸ – ባህርያት ዝዋሕለለት ብርቂ  መጽሓፍ እያ ይብላ ኣነ ፡ መጽሓፍ  ባቢሎን ።

ባቢሎን እታ ፊልም !

ኣብ  ፈስቲቫል  ኣስመራ 2006 ፡ ብመንገዲ ዓርከይ ምስ ሓንቲ ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ  ተወሊዳ ዝዓበየት በላሕን ዉርዝይትን  ሓብትና ተፋሊጠ  ነይረ ። ኣብቲ ዝተላለናሉ ቅነ ድማ ፡ ኣብ  ቤኒፈር  እናተዛናጋዕና  ብዛዕባ ዓዲ ፡ ስደት  ፡ ዓዲ ኢንግሊዝ ፡ ሂወት ፡ ሙዚቃ ፡ ፊሊም ፡ መጽሓፍ ( ባቢሎን  ጥቅስቲ ነይራ )  ፡ ፖሎቲካን  ካልትኦት  ናዓይ ጋሻ  ዝነበሩ  ኣርእስታትን  ከነዕልል ምስ ኣምሰና ፡ መደብ ዝዕጸወሉ ሳዓት (  ሳዓት 11 ናይ ምሸት ) ስለ ዝኣኸለ  ምስ ሙድና ተፈላለና ።  ዓርከይን እታ መዕበይኣ  ዘይበደላ ለባም ጋልን  ናብ ኣዳራሽ ኤክስፖ ኣነ ድማ ናብ ቤተይ  ።

እንደገን ክንራኸብ  እናባሃኩ ድማ ኣታ  ጋሻ ናብታ  ካለአይቲ ሃገራ ከምዝተመልሰት  ዓርከይ ኣርዳኣኒ ። ዳሕን ይእትው ባዓል  Zuckerberg  ግ ና  ብፈይስ-ቡክ  እናኣዕለልና  ፡ ዝናፋፈቁ  ማሓዙት  ክሳብ  ምኻን በጺሕና  ንርከብ  ።

ቅድሚ ክልተ ሰሙን  ድማ ፡ ኣዛ ፍትዉቲ ማሓዛይ ‘ ባቢሎን ‘ ፊሊም ተሰርሑላስ  ንክትሪእያ ታሃንጢያ  ከምዝነበረት መልእኽቲ ሰደደትለይ ። ኣብ ኣስመራ እንከለኹ ምስራሕ  ናይዛ ፊሊም  ሰሚዐ  ብምንባረይ ግዳ  ንመልእኽቲ  ማሓዛይ ከም  ብሰራት  ኣይራኣኹዎን ። ዘለኹዋ  ከተማ ‘ዉን ስለ  ዘይተፍቅደለይ  ታሃንጥየ  ዘፍርዮ ኣይነበረን ። ብቅድሚ ትማሊ ግን  እታ ማሓዛይ  ነታ ፊልም ከምዝራኣየታ  ድሕሪ ምሕባር ከምዘይታሓጎሰት  ነገረትኒ ። ዘይመሐጎሲኣ ምስ ሓተትኩዋ  ኸኣ ከምዚ ብምባል ሓጺር መልሲ ደርበየትለይ ፡

” ኣይነጻህትን . .ፕሮፖጋንዳ እያ  ”

——****——-

ነታ በቲ  ወናም  ዳይርክተር ምስጉን ፈራዳይ ( ወዲ ፈራዳይ) ዝታኣለየትን ፡ ንኣማን ( ባርሻ) ከም ቀንዲ ጠባይ (protagonist ) ፡ ንባዓል ፋሲል ፡ ተኽሊትን ኪሮስን ድማ ከም  ተጻይ ( antagonist ) ኣካቲታ  ዝተሰርሐት ፊልም ባቢሎን  እምባኣረይ  ሎሚ ምሸት ( እዚ ጽሑፍ ናይ ቀዳም እዩ) ኣብ  you tub  ብዑዙዝ ግዳሰ ታዓዚበያ ።( ነዛ ፊሊም መን ኣብ  ዩ- ቱብ  ሰኪዕዋ  ኣይፈልጥን እየ ። ነዚ  ዝገበረ  ሰብ ግና  ዓቢ ጌጋ  ከምዝፈጸመ  እንተዝርዳእ ክንደይ ምማሓረ )

ጦብላሕታይ ኣብ ፊሊም ባቢሎን !

” . . መብዛሕትኡ  እዚ ሕጂ እዋን  ንርእዮ ዘሎና  ጸገም  ምኽንያት  ዝኾኑ  ዝተወደቡ  ሰባት  ኣሎዉ  ማለት  እዩ ! ” ባቢሎን

ወዲ  ፈራዳይ   ዝዋዓለላ   ስነጥበባዊት   ስራሕ  እንታይ ከምእትመስል ስለ ዝፈልጥ ፡ ቅድሚ  ነታ ፊሊም  መርኣየይ ዕጉብ  እየ  ነይረ ።  ኣብታ  ፊሊም ፡ ንወዲ ፈራዳይ   ነቲ  ፍሉይ  ናይ  ምእላይ ክእለቱ ጥራይ  ዘይኮንኩ  ግና  ንሱ  ባዕሉ   ተራ ሒዙ  ስለ ዝራኹዎ  ንዉሁሉል  ዕግበተይ . .ዕግበት ደሚሩሉ ፡ ኣገናዕ ድማ ይብሎ !

ኩሉና ንኣማን ( ባርሻ) በተን ወዲ ነገደ ብዝባሃል ናይ ጅግና ጠባይ  ተላቢሱ ፡ ኣርሓ ናይ ኣባሻዉል ኮይኑ  ዝተዋሰአን ‘ ኣፍሮ ‘ ዘርእስተን  ማናቱ ፊልምታቱ  ኢና  ዝያዳ  እንዝክሮ ። ናዓይ  ግን በታ  ‘ጎነጸ’  ዝሳጉኡ ሓራቅ ተጋዳላይ ኮይኑ ዝተዋሳኣ  ናይ መድረኽ ድራማ ( ግምቦት 2010) እዩ ልበይ ሰሪቑኒ ። ሽዑ ፈትየዮ . . .ሕጂ ሳሚኤል ኮይኑ  ምስ መጸ  ድማ እምብዛ ፍትየዮ ። ጽቡቕ  ስራሕ ባርሻ ነብሲ !

ንኹሎም ፡ እቶም  ነዛ  ንስጉሚ  ኢንዱስትሪ  ፊልም  ኤርትራ  ኹባዕ  እተዝልል  ብልጽቲ  ስራሕ  ክዉንቲ  ዝገበሩ  ድማኒ  ጸባ  ኣስቲኹምና  ኢኹም እሞ  ሕልናኹም  ይደሰት  እናበልኩ  ናብቲ  እታ  ኣቀዲመ ጠቂሰያ  ዝነበርኩ  ማሓዛይ ዝተንከፈቶ ናዓይ ‘ዉን ሕርኽርኽ  ዝበለኒ ካልእ ጎድኒ  ናይዛ  ፊልም ብምስጋር ፡ ባዕላዊ  ትዕዝብተይ ኣስፊረ  ነዚ ጽሑፍ  ኣርባዕተ ነጥቢ  ክገብረሉ ።

ፊልም ባቢሎን  ናይ ፕሮፖጋንዳ ልእኽቲ  ድያ !

” . .ሕጂ ድማ ነዚ ህልዉ  ኩነታት ክንጥቀመሉ’ዩ ዝግባእ ! ብፍላይ ምስዚ ሓድሽ  ገንዘብ . .ምሕታም  ናይ ኤርትራ ማለት  ናቅፋ  . . ኣብ መንጎ ሻዕብያን ወያነን  ተፈጢሩ   ዘሎ  ኩነታት  ክንምዝምዞ ‘ዩ  ዝግባእ ! ብዓቢ  መሽረፈት  ናይ ኣቁርደት  ከነበድብዶ’ዩ  ዝግባእ  . . .” ባቢሎን

ግልጽ ምልጽ ከይበልኩ  ናዓይ  ልእኽቲ  ጥራይ  ዘይ ኮነት  ባዕላ ‘ዉን  ፕሮፖጋንዳ እያ ። ሽሕ  ግዜ  ነታ  መበቆላዊት   ዛንታ  ናይዛ  ፊልም  ካብ ዘንብቦ  ዓሰርተ  ዓመት  ይሕለፍ ፡ ገለ  ምስታ  መጽሓፍ  ፈጺሙ  ምስናይ ዝኣበየኒ  ዝርርባት  ታዓዚበ   ኣሎኹ ። ዝርርብ  ኣብ  ፊልም ዛንታ ወይ ካብ ዋሕዚ ናይቲ  ቀንዲ  ዛንታ  ዘይ ወጽእ ንኡስ  ዛንታ  ምኻኑ እንተ  ዘኪርና ጥራይ  ኣገዳስነት ዝርርብ  ኣብ  ጽሑፈ -ፊልም  ክበርሃልና ይኽእል እዩ  ። ንኣብነት  እታ መጽሓፍ  ኣብ 1995  እያ  ተጻሒፋ ። ኣብዛ  ፊልም  ግን  ነቲ   ኣብ  1997 -98  ንዳሓር   ዝተበላለዐ  ዝምድና  ኤርትራን -ኢትዮጺያን  እናጠቀሰት  ፡ ነቲ ናብ ገዚፍ ደማዊ  ኪናት  ዝዓረገ  ኩነታት  ዝሓንከሩ  ፡ እቶም  ኣብ መጽሓፍ  ባቢሎን  ዘሎዉ  ሕቡኣት  ጉጅለታት  ምንባሮም  ከተእምን  ሒኽ  ትብል ።

ካብ  ዝራዓመ  ጽሑፈ – ፊልም ስለ ዝተሰርሐት  ፡  እቶም  ዓየይታ  ንምከናን ጊዜን  ናብ ዝጥዕሞም  እናመጠጡን  እናጨበጡን    ነታ ፊልም ከምዝሰርሕዋ ድማ ትዕዘብ  ።

ካልእ እዛ ፊልም ምስ  ሓድሽ  ትሕዝቶኣን  ዝግበረላ ዘሎ  ናይ  ምዝርጋሕ  ቅብጥሮትን ‘ዉን  ንጥርጣረይ  ዘራጉድ ይመስለኒ ። ፊልም ልዕሊ መጽሓፍን  ካልእን ቀልጢፉ  ከም ጻልታ ጸባ  ብኣእሙሮ  ታዓዘብቲ    ተሰትዩ ፡ መልእኽቱ  ከስርጽ ስለ ዝኽእል  ሓደገኛ  ጽልዋ  ከይህልዋ ይፈርሕ ። በዚ   ድማ  ነዚ  ወላ  ጭሩ  በረኻ  እትፈልጦ  ኣብ ኤርትራ  ዘሎ  ጸግም ‘ባቢሎን’ ብዝባሃሉ  ንሕንፍሽፍሽን ሸበራን  ዝተታኣኻኸቡ  ሕቡኣት  ጉጅለ  ከምዝተፍጥረ  ዝኣምን ሰብ  ከይበዝሕ  ‘ዉን  ይሰግእ ። ድሮ  ድማ  ገለ  ገሊኦም ነቶም  ኣንጻር  መንግስቲ  ኤርትራ  ዝተታኣኻኸቡ  መንእሰያት  ፡ ‘ ባቢሎን ‘ ከጠምቅዎም  ኣብ  ፋይስ -ቡክ  ከንብብ   ጀሚረ  ኣሎኹ ። እዚ  ድማ  ብድፉኑ  ጽልዋ  ፊልም  ባቢሎን  ይባሃል . . . .

ኣዲስ ኣበባን  ዋሽግተንን  ኣብ ፊልም  ባቢሎን !

ኣዲስ ኣበባን  ዋሽግተንን   ነዛ  ምጭዉቲ  ከተማና  ናይ  ደም  ጸላእታ  ምኻነን  እናተነግረኒ  እየ  ዓብየ ። ኣንበብቲ  እዚ  ጽሑፍ  ‘ዉን  ከምኡ ። ኣብ መጽሓፍን ፊልምን ባቢሎን  ኸኣ ነቲ  ዘዕበየና  ዛንታ  ዝደግም  ጥራይ  ዘይኮነ  ሕርሕራይ  ገይሩ  ዝትርኽ  ሲናርዮታት ረኺበ ። ታሪኽ  ምዉካስ  እንተተደልዩ  እዘን  ክልተ  ከተማታት  ነዛ  ምጭዉትን  ህድእትን  ከተማና  ፡ ጢዕምዋን   ቀሲናን  ክርእያ  ባህጊ  ይኹን  ትዕግስቲ  የብለንን ወይ ኣይነበረንን ። የግዳስ ነዚ  እኩይ ተግባረን  ከም  ቃል  ኣምላኽ  ንግሆ  ንግሆ  እናደገምካ  መፈራርሕን  ምኽኒትን  ክጥቀመሉ ምፍታን ጽቡቅ ኣይኮነን . . .ጽቡቅ ‘ውን ኣየምጽእን ኣዩ ።

ንኣዲስ ኣበባን  ዋሽግተንን  ከም ኣጥቃዕቲ ፡ ኣስመራ  እዛ ኣስመራ  ድማ  ከም ተኸላኻሊት  ገይርና  እንተ ቀሪጽናየን  ጥራይ  ዘየቅስን  ስእሊ  ኢና  ንጥርንፍ ። ሓይሊ ናይቲ  ንከጥቅዕ  ዘቕንዕ  ወገን  ኩሉ ጊዜ  ተመጣጣይ  ኢዩ ። ሓይሊ  ናይቲ  ዝከላኸል  ወገን ግዳ . . .

ቅድሚ ኣርባዕተ ነጥቢ . . . .

እዛ ፊልም ካብ  ናብ  ፕሮፖጋንዳ ፡ ንዉሁብን ህልዉን  ኩነታት  ኤርትራ   ብርትዕን ፍትሕን  ናብ እትጥምት ጹሑፈ – ፊልም  ሪዒማ እንተትዕየ ፡ ጽባሕ ‘ዉን  ደጊመ  ምራኣኽዋ ። እዚኣ ግና  ንንቅሓትን  ናይ   ምሕሳብ  ዓቅሚ  ኣእሙሮይን  እትጻረፍ ስለዝኾነትኒ    ደጊመ  ካብ  ምርኣያ  ነብሰይ ገቲአ  ኣሎኹ ። ዶክተር  ክብራኣብ  ፍረ  ከምዚ ኮይና  ክርኢ  ከምዘይምነ  ስለ ዝኣምን  ድማ  ኣብ ልዕሊኡ  ዘሎኒ  ኣኽብሮትን  ኣድናቆትን  ኣብ ቦትኡን  ከምድምቀቱን  ምህላዉ  ብሓበን  ይገልጽ ።

ሰሰናዩ !

ኩቡር ኣንባቢ ኣቀዲመ  እዘን  ነዛ  ጽሕፍቲ  ኣሰነናኣ   ዘለዋ  ስእልታት  ካብ  ዩ – ቱብ  ዝተቀደሐ  ምኻኑ  እናሓበርኩ  ፡ ኣብ ዛ ፊልም ዘሎካ  ተመስጦ ወይ  ሪኢቶ  ኣብዛ  ብሎግ  ንከተስፍር  ብኣኽብሮት  ይዕድመካ ።

Advertisements

About habtomkid

I love to think and write about Freedom ,Love ,Friendship and Art
This entry was posted in ስነ - ጥበብ, Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s